Pil pasaportu erişim hakları: Article 77(9) uygulama tasarrufu 18 Ağustos 2026 tarihli süreyi kaçırdı

AB'nin ilk zorunlu Dijital Ürün Pasaportunun sabit bir başlangıç tarihi ve değişen bir kural kitabı var. Regulation (EU) 2023/1542 Article 77(1) uyarınca, 18 Şubat 2027 tarihinden itibaren piyasaya arz edilen veya hizmete sunulan her elektrikli araç pilinin, her hafif ulaşım aracı pilinin ve 2 kWh üzerindeki her endüstriyel pilin bir pil pasaportu bulunmak zorunda. Bu pasaportun işletilmesi için gereken tasarruflardan birinin süresi 18 Ağustos 2026 tarihinde doluyordu. Söz konusu tasarruf kabul edilmedi.

Tüzük ne diyor

Article 77(2), pasaportu üç erişim kademesine ayırıyor:

• Annex XIII'ün 1 numaralı noktası kapsamında kamuoyunun tamamına açık bilgiler;
• Annex XIII'ün 2 ve 3 numaralı noktaları kapsamında yalnızca onaylanmış kuruluşlara, piyasa gözetim ve denetim otoritelerine ve Komisyona açık bilgiler;
• Annex XIII'ün 2 ve 4 numaralı noktaları kapsamında yalnızca meşru menfaati bulunan gerçek veya tüzel kişilere açık bilgiler.

Üçüncü kademe amaca göre tanımlanmıştır. Erişimin, güvenlik önlemleri dâhil olmak üzere pilin sökülmesine ve modelin ayrıntılı bileşimine ilişkin olması ve onarımcıların, yeniden imalatçıların, ikinci yaşam işletmecilerinin ve geri dönüşümcülerin işlerini yapabilmeleri için zorunlu olması gerekir. Alternatif olarak, tekil piller bakımından erişimin, pili bağımsız enerji toplayıcılarına veya enerji piyasası katılımcılarına sunabilmek için alıcı ya da alıcı adına hareket eden taraflar açısından zorunlu olması gerekir.

Article 77(9) bunun ardından Komisyona talimat veriyor: 18 Ağustos 2026 tarihine kadar, hangi kişilerin meşru menfaat sahibi sayılacağını, bu kişilerin 2 ve 4 numaralı noktalardaki hangi bilgilere erişebileceğini ve bu bilgileri ne ölçüde indirebileceğini, paylaşabileceğini, yayımlayabileceğini ve yeniden kullanabileceğini belirleyen uygulama tasarrufları kabul edilecek. Ölçütler şunlardır: verinin pilin durumunu ve kalan değerini değerlendirmek bakımından gerekliliği, yeniden kullanım, amaç değiştirme, yeniden imalat veya geri dönüşüm kararları bakımından gerekliliği ve ticari açıdan hassas bilgilere erişimin gerekli olan asgari düzeyde tutulması ihtiyacı.

Article 78(b) halkayı tamamlıyor. Pasaporta erişim ücretsiz olmalı ve Annex XIII'te ve Article 77(9) uyarınca kabul edilen uygulama tasarrufunda belirlenen erişim haklarına dayanmalıdır.

Komisyon nerede duruyor

8 Eylül 2026 itibarıyla Komisyonun Dijital Ürün Pasaportu sayfası, pil erişim hakları uygulama tasarrufunu demir ve çelik delege tasarrufuyla birlikte 2026'nın dördüncü çeyreği kilometre taşları arasında sıralıyor. Bu da kabul ile 18 Şubat 2027 tarihli uygulama başlangıcı arasında yaklaşık üç aylık bir pencere bırakıyor; yayım süreci ve olası geçiş hükümleri hesaba katıldığında bu süre daha da kısalıyor.

Komisyon içerik tarafında ilerleme kaydetti. Veri noktalarına ilişkin rehberinin 2.0 sürümü 21 Ağustos 2026 tarihinde yayımlandı ve biz de burada özetledik. Ancak o belge, kısıtlı kademeleri kimin görebileceğini değil, pasaporta neyin gireceğini kapsıyor.

Kurgunuz açısından neden önemli

Kamuya açık kademe Annex XIII'ün 1 numaralı noktasıyla halihazırda tanımlanmış durumda ve şimdiden uygulanabilir. Otorite kademesi, tüzükte adı geçen kuruluş kategorileriyle tanımlanmıştır. Erişim denetimi tasarımınızın uygulama tasarrufu yayımlanmadan kesinleştiremeyeceği kademe, meşru menfaat kademesidir. Bundan iki sonuç çıkar:

• Rol ve izin modeliniz, meşru menfaati, üyelik kuralları ile indirme, paylaşma ve yeniden kullanma sınırları şimdi sabit kodlanmayıp sonradan belirlenecek, yapılandırılabilir bir rol olarak ele almalıdır.
• Bir DPP hizmet sağlayıcısı kullanıyorsanız, tasarruf kabul edildikten sonra meşru menfaat sahibi kullanıcıları nasıl sisteme dâhil edip doğrulamayı planladıklarını ve bu doğrulamanın kendilerinde mi yoksa Article 77(4) uyarınca sorumlu iktisadi işletmeci olarak sizde mi olacağını sorun.

Bu alanı kapsayan yatay standart, yani erişim hakları yönetimi, bilgi sistemi güvenliği ve ticari gizliliğe ilişkin EN 18239 da henüz AB Resmî Gazetesinde atıf yoluyla yayımlanmış değil. Durumu standartlar güncellememizde izleniyor.

Şimdi ne yapmalı

• Kamuya açık kademe ile otorite kademesini Annex XIII'e karşı şimdiden kurun ve test edin.
• Meşru menfaat kademesini, kuralları dışarıdan yapılandırılabilen bir yer tutucu rol olarak tasarlayın.
• Article 77(9) tasarrufu ve taslağa ilişkin herhangi bir istişare için Komisyonun DPP sayfasını ve AB Resmî Gazetesini takip edin.

Birincil kaynaklar: Regulation (EU) 2023/1542, Article 77 ve 78; Avrupa Komisyonu, Dijital Ürün Pasaportu.