AB gümrük reformu Konseyden geçti: Gümrük Veri Merkezi Dijital Ürün Pasaportuyla nasıl buluşacak

AB, eninde sonunda birbiriyle konuşmak zorunda kalacak iki veri sistemini yeniden inşa ediyor. Bunlardan biri, 20 Temmuz 2026 tarihinden bu yana faaliyette olan Dijital Ürün Pasaportu sicili. Diğeri ise gümrük birliğinin merkezî Veri Merkezi; bu sistem, Konseyin 26 Mart 2026 tarihinde Avrupa Parlamentosuyla uzlaşılan Birlik Gümrük Kodu reformunu onayladığı 3 Eylül 2026 tarihinde belirleyici bir adım attı. Parlamentonun nihai metne ilişkin genel kurul oylaması, ardından imza ve AB Resmî Gazetesinde yayım süreci hâlâ önümüzde.

Reform ne yapıyor

Komisyon reformu, Gümrük Birliğinin 1968 yılından bu yana geçirdiği en iddialı reform olarak tanımlıyor. Komisyonun gümrük reformu sayfasına ve Parlamentonun Mart ayındaki duyurusuna göre başlıca yapı taşları şunlar:

• Risk yönetimini koordine edecek ve yeni veri platformunu gözetecek, merkezi Fransa'nın Lille kentinde bulunacak bir AB Gümrük Otoritesi.
• İthalatçıların ve ihracatçıların bilgileri en fazla 27 ulusal sisteme değil, tek seferde sunacakları tek bir ortam olan AB Gümrük Veri Merkezi. Sistem 2028 yılında e-ticaret gönderilerine açılıyor, 2031 yılında diğer ithalatçılar için isteğe bağlı olarak kullanılabilir hâle geliyor ve 2034 yılında herkes için zorunlu oluyor.
• Bir ithalatçı sayılma kuralı: AB dışından AB tüketicilerine mesafeli satışı kolaylaştıran platformlar ve satıcılar ithalatçı sayılıyor; gümrük verisinden, harçların ödenmesinden veya teminata bağlanmasından ve eşyanın AB hukukuna uygunluğunun sağlanmasından sorumlu oluyorlar.
• Yetkilendirilmiş Yükümlü (Authorised Economic Operator) rejiminin geliştirilmiş bir sürümü olan ve denetimden geçmiş tacirlerin, otoritelere sistemlerine erişim vermeleri karşılığında eşyayı daha az gümrük müdahalesiyle serbest bırakmasına imkân tanıyan Trust and Check statüsü.
• AB dışından doğrudan tüketicilere gönderilen düşük değerli ürünlerde, 1 Kasım 2026 tarihinden geç olmamak üzere getirilecek bir işlem ücreti; bu ücret, 1 Temmuz 2026 tarihinden bu yana uygulanan ve EUR 150 altındaki gönderilere ilişkin geçici EUR 3 gümrük vergisine ek olacak.

Komisyon, reformun amaçlarından birini, gümrüğün ormansızlaşmadan zorla çalıştırmaya kadar mali olmayan gerekçelerle eşyayı yasaklayan veya koşula bağlayan giderek artan sayıda AB mevzuatını uygulatmasına yardımcı olmak şeklinde çerçeveliyor. ESPR gibi ürün kuralları da bu eğilimin parçası.

Pasaport nereye bağlanıyor

ESPR gümrüğü hâlihazırda öngörüyor. Gümrük otoritelerinin, DPP gerekliliğine tabi ürünler için serbest dolaşıma girişten önce kayıtlı bir pasaportun bulunduğunu doğrulamasını ve DPP sicili ile AB Gümrük Tek Pencere Ortamı arasında karşılıklı bağlantı kurulmasını düzenliyor. Sicili yöneten Implementing Regulation (EU) 2026/1778 bunu iki yerde somutlaştırıyor: Article 3(e), serbest dolaşıma giriş gümrük rejimine tabi tutulması amaçlanan ürünlerin eşya kodlarının sicilde saklanmasını gerektiriyor; Article 8(7)(d) ise bir pasaport kaydedilirken Komisyonun bu eşya kodunun geçerliliğini doğrulamasını öngörüyor.

Bugün bu, canlı bir sınır kontrolü değil, altyapıdır. Henüz hiçbir ürün grubu ithalatta kayıtlı bir pasaport gerektirmiyor. 18 Şubat 2027 tarihinden itibaren ilk sırada piller var ve gümrük Veri Merkezi 2028 yılına kadar e-ticaret trafiğini almayacak. Ancak iki takvim bu on yıl içinde birbirine yaklaşıyor ve ithalatçı sayılma kuralı, AB dışından çevrim içi satılan tüketici ürünleri bakımından hem gümrük beyanından hem de ürünün uygunluğundan hesap verecek tarafın giderek artan ölçüde gönderi alıcısı değil, platform veya satıcı olacağı anlamına geliyor.

Şimdi ne yapmalı

• AB'ye ithalat yapıyorsanız eşya kodu atamalarınızı temiz tutun. Gümrüğe beyan ettiğiniz kod, DPP sicilinin tutacağı ve doğrulayacağı kodun aynısıdır.
• AB dışından AB tüketicilerine hizmet veren bir pazar yerini işletiyor veya böyle bir pazar yeri üzerinden satış yapıyorsanız, ithalatçı sayılma hükümlerini yalnızca vergi ekibinizle değil, ürün uygunluğu ekibinizle birlikte okuyun.
• Parlamentonun genel kurul oylamasını ve reformun uygulanmasına ilişkin süreyi başlatacak olan AB Resmî Gazetesi yayım tarihini takip edin.

Birincil kaynaklar: Konsey basın açıklaması, 3 Eylül 2026; Avrupa Komisyonu, AB gümrük reformu; Avrupa Parlamentosu, Birlik Gümrük Kodu reformunda uzlaşı sağlandı, 26 Mart 2026; Commission Implementing Regulation (EU) 2026/1778.